အာရက္ခဒေသက ကမ္ဘာ့ရှားပါးပင်လယ်လိပ်တွေရှိပေမယ့် အဲဒီပင်လယ်လိပ်တွေကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ရောင်းချနေကြတာ၊လိပ်ဥတွေကို ရောင်းကုန်တခုလိုစျေးကွက်တင်ရောင်းချနေကြတာမို့ သေဆုံးမှုတွေတိုးလာနေပြီး မျိုးသုဥ်းပျောက်ကွယ်တော့မယ်အန္တရာယ်အထိရှိနေတယ့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလှုပ်ရှားသူတွေက ဆိုကြပါတယ်။
အာရက္ခအဆုံးအဖြတ်စစ်ပွဲစတင်းကတည်းက စစ်ကောင်စီက အာရက္ခဒေသရှိ ကုန်းလမ်း၊ရေလမ်းအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားပေမယ့် အာရက္ခဒေသက ပင်လယ်လိပ်ဥတွေကို ရန်ကုန်မြို့ထိ ခိုးထုတ် ယူဆောင်ရောင်းချတာတွေ ရှိနေကြပါတယ်။
အဲဒီပင်လယ်လိပ်ဥတွေဟာ ရမ်ဆာရေဝပ်ဒေသဖြစ်တဲ့ ရသေ့တောင်မြို့နယ်ရှိနံ့သာကျွန်းက ကမ္ဘာ့ရှားပါးပင်လယ်လိပ်ဥတွေကို တရားမဝင်ခိုးယူကာ စစ်တွေမြို့မှရန်ကုန်မြို့သို့ လေယာဥ်နဲ့သယ်ယူရောင်းချနေကြတာဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီပင်လယ်လိပ်ဥတလုံးကို ရန်ကုန်မြို့မှာ ကျပ်ငါးထောင်ထိရောင်းချခဲ့ကြပေမယ့် ဝယ်ယူစားသောက်သူနည်းပါးလာတာမို့ ကျပ်လေးထောင့်ငါးရာသို့ စျေးလျော့ရောင်းခဲ့ကြပါတယ်။
ခုနောက်ဆုံးတော့ ပင်လယ်လိပ်ဥတလုံးကို ကျပ်လေးထောင်နဲ့ဆက်လက်ရောင်းချနေတုန်းဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဟာ စစ်တွေမြို့နေအရပ်သားပြည်သူတွေကို စစ်ဘေးရှောင်ထွက်ခွာခွင့်မပြုပေမယ့် ကမ္ဘာ့ရှားပါးပင်လယ်လိပ်ဥတွေကိုတော့ ခိုးယူရောင်းချခွင့်တွေပေးထားပါတယ်။
အဲဒီပင်လယ်လိပ်ဥတွေဟာ စစ်ကောင် စီတပ်ရဲ့ရေတပ်ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေက ခိုးထုတ်သယ်ယူနေကြတာဖြစ်သလိုအဲဒီလိပ်ဥတွေကို ရန်ကုန်မြို့မှာ ရောင်းချနေသူတွေဟာ စစ်တွေမြို့မှတဆင့်မှယူရောင်းချနေကြတာလို့ Border News Agency ရဲ့မေးမြန်းမှုတွေကို အတည်ပြုပြောကြပါတယ်။
ကမ္ဘာ့ဒေသအသီးသီးက ရေတိမ်ဒေသတွေကို ပူးပေါင်းထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရေးအတွက် ရမ်ဆာနယ်မြေ (Ramsar Sites)အဖြစ်သတ်မှတ်ထားတဲ့ အာရက္ခဒေသက ရမ်ဆာရပ်ဝန်းဒေသမှာ ပင်လယ်လိပ်တွေ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံနေရပေမယ့် တာဝန်ရှိအဖွဲ့အစည်းတွေ တစုံတရာအရေးယူမှုတွေ မတွေ့ရသေးဘူးလို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလှုပ်ရှားသူတွေက ဆိုကြပါတယ်။
အာရက္ခဒေသက ရမ်ဆာရေဝပ်ဒေသဖြစ်တဲ့ ရသေ့တောင်မြို့နယ်ရှိနံ့သာကျွန်းမှာ အရင်ကပင်လယ်လိပ်တွေ နှစ်စဥ်လာရောက်ဥချလေ့ရှိခဲ့ပေပေမယ့် ဥတွေကို ခိုးယူရောင်းချနေကြတာတွေ၊ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံရမှုတွေကြောင့် မရှိသလောက်နည်းပါးသွားရတယ်လို့ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နေသူတွေက ဆိုကြပါတယ်။
အာရက္ခဒေသက ကမ္ဘာ့ရှားပါးပင်လယ်လိပ်တွေဟာ စစ်ပွဲတွေကြားမှာ မျိုးသုဥ်းပျောက်ကွယ်တော့မယ့်အန္တရာယ်ကို အကြီးမားဆုံးရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေကြရတာလို့ ပင်လယ်လိပ်ထိန်းသိမ်းရေးဆောင်ရွက်နေကြသူတွေက ဆိုကြပါတယ်။
အာရက္ခတပ်တော်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဂွမြို့နယ်၊ကျိန္တလီမြို့မှာလည်းပင်လယ်လိပ်ထိန်းသိမ်းရေးဇုံတွေရှိခဲ့ပေမယ့် ကျိန္တလီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲစတင်ကတည်းက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူမဲ့သွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ဆိုကြပါတယ်။
ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပင်လယ်လိပ်ခုနစ်မျိုးရှိပြီး အာဆီယံပင်လယ်ပြင်မှာ ပင်လယ်လိပ်ခြောက်မျိုးထိရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပင်လယ်လိပ်ငါးမျိုးရှိတယ်လို့ ပင်လယ်လိပ်ထိန်းသိမ်းရေးဆောင်ရွက်နေကြသူတွေက ဆိုကြပါတယ်။
အဲဒီပင်လယ်လိပ်တွေမှာပြင်သာလိပ် (Green Turtle)၊(၂)လိပ်စောင်းလျား (Leatherback Turtle)၊(၃)လိပ်ကြက် တူရွေး (Hawkbill Turtle)၊(၄)လိပ်ခွေး (Loggerhead Turtle)နဲ့ (၅)လိပ်လှော င်း(Olive Ridley’s Turtle)ဖြစ်ကြပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကစပြီး ကမ်းရိုးတန်းတဲ့ဒေသတွေမှာ ပြင်သာလိပ်တမျိုးတည်းပဲ အများဆုံးတက်ရောက် ဥချတာကိုတွေ့ရတယ်လို့ ပင်လယ်ပြင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသုတေသနပညာရှင်တွေက သူတို့လေ့လာချက်တွေကို ဆိုကြပါတယ်။
