​Border News Agencyမောင်တော၊ မတ် ၁၄။ ​မြန်မာနိုင်ငံမှာစစ်အာဏာသိမ်းမှုဆိုးကျိုးကြောင့် အမျိုးသမီးဆယ်သန်းကျော်ဟာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေအရေးပေါ်လိုအပ်နေတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီးက ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအမျိုးသမီးတွေအခြေအနေဆိုင် ရာကော်မရှင်အစည်းအဝေးကိုအမေရိကန်နိုင်ငံ၊​ နယူးယောက်မြို့မှာကျင်းပချိန် သံအမတ်ကြီးဦးကျော်မိုးထွန်းကခုလိုပြောတာပါ။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်မြန်မာအမျိုးသမီးတွေအပေါ် စနစ်တကျကျူးလွန်နေတဲ့အကြမ်းဖက်မှုတွေပိုများလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ​အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့အဓမ္မစစ်သားစုဆောင်းမူတွေကြောင့် အမျိုးသမီးတွေဟာ ဘေးအန္တရာယ်ကြီးတွေထဲ...

Border News Agencyပုဏ္ဏားကျွန်း၊ မတ် ၁၀။ စစ်ခေါင်းဆောင်အာဏာသိမ်း ၅ နှစ်တာကာလမှာ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေကိုဆက်တိုက်ကျူးလွန်နေပြီး ပြီးခဲ့တဲ့ဖေဖော်ဝါရီလမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရလို့ အာရက္ခဒေသဟာ အမျိုးသမီးသေဆုံးမှု အများဆုံးဒေသဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း အမျိုးသမီး ၆၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ရာမှာ အာရက္ခဒေသက...

Border News Agencyအိန္ဒိယ၊ မတ် ၈။ မတ်လ ၈ ရက်၊ ဒီနေ့မှာကျရောက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့ ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ အိန္ဒိယနယ်စပ်တနေရာမှာရှိတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းက အမျိုးသမီးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ရပိုင်ခွင့်နဲ့ အသံတွေကိုဖော်ထုတ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတခု ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။...

Border News Agencyယော၊ မတ် ၈။ ​မတ်လ ၈ ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ နိုင်ငံတကာအမျိုးသမီးများနေ့ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ ယောလူထုတိုက်ပွဲကော်မတီ (YPRC) ကနေ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဟောပြောဆွေးနွေးပွဲပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ​ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေအကြောင်းကို အကျယ်တဝင့်...

Border News Agencyမောင်တော၊ မတ် ၈။ ​မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခနဲ့အကျပ်အတည်းတွေကြားမှာ မိသားစုနဲ့လူမှုအသိုက်အဝန်းပြိုကွဲမသွားအောင် ထိန်းကျောင်းပေးနေရတဲ့အမျိုးသမီးတွေရဲ့အခြေအနေကို ကုလသမဂ္ဂက မတ်လ ၈ ရက်၊ ဒီနေ့ကျရောက်တဲ့အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့မှာ ထောက်ပြလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီကျန်းမာရေးနဲ့ ပညာရေးစနစ်တွေပျက်ယွင်းနေတာကြောင့် အမျိုးသမီးတွေဟာဘယ်ပံ့ပိုးကူညီမှုမှမရှိဘဲ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေဖြစ်လာရသလို...

Border News Agencyကူဝိတ်၊ မတ် ၃။ ကူဝိတ်ကောင်းကင်ယံမှာ မတ်လ ၂ ရက်နေ့က မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် ပျက်ကျသွားခဲ့တဲ့ အမေရိကန် F-15E Strike Eagle တိုက်လေယာဉ်ပေါ်က အမျိုးသမီးလေယာဉ်မှူးကို ဒေသခံကူဝိတ်နိုင်ငံသားတွေက ဝိုင်းဝန်းကူညီကယ်ဆယ်ပေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဒေသတွင်းမီဒီယာတွေမှာ...

မြန်မာနိုင်ငံဟာ မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာပြီး ရှမ်းပြည်ကထိခိုက်မှုအများဆုံး ဒေသဖြစ်တယ်လို့ ​ကမ္ဘာ့မြေမြှုပ်မိုင်းစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (Landmine and Cluster Munition Monitor) ကထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ စစ်ကျန်လက်နက်တွေကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ ၂,၀၂၉ ဦးအထိ ရှိခဲ့ပြီး ဒီပမာဏဟာ တကမ္ဘာလုံးမှာ အများဆုံး ဖြစ်နေတာပါ။ ​အဲဒီ ထိခိုက်ခံရသူတွေရဲ့ ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အရပ်သားတွေဖြစ်ပြီး အများစုဟာ ခရီးသွားလာရင်း၊တောတောင်ထဲ အလုပ်လုပ်ရင်းနဲ့ စစ်ဘေးရှောင်ရင်း မိုင်းဒဏ်ကို ခံကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ​မှတ်တမ်းတွေအရ ထိခိုက်နစ်နာသူ အများစုဟာ အမျိုးသားတွေဖြစ်ပေမယ့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာတော့ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ ကလေးသူငယ်တွေ ပိုပြီး ပါဝင်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ​၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ စာရင်းတွေအရ မြန်မာနိုင်ငံကမြို့နယ်ပေါင်း ၂၁၁ မြို့နယ်မှာ မြေမြှုပ်မိုင်းအန္တရာယ် ရှိနေပြီး ရှမ်းပြည်ဟာ ထိခိုက်မှု စုစုပေါင်းရဲ့ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော်နဲ့ အများဆုံး ဖြစ်နေပါတယ်။ ​မြန်မာနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတကာ မြေမြှုပ်မိုင်း တားမြစ်ရေးစာချုပ် (Mine Ban Treaty) မှာ အခုထိပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးထားတာမရှိသေးဘူးလို့လည်း အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

နီပေါနိုင်ငံရဲ့ဒီမိုကရေစီခရီးကြမ်းအစောပိုင်းကာလမှာ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအတွက်ဦးဆောင်လမ်းပြဖြစ်ခဲ့တဲ့ကာမဲလ်ရာနာ(Kamal Rana)ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့က ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါတယ်။ သူမကွယ်လွန်ချိန်မှာအသက်ကိုးဆယ်ရှစ်နှစ်အရွယ်ရှိနေပါပြီ။ သူမဟာ နိုင်ငံတော်အဆင့်ဆုံးဖြတ်ချက်(National decision- making)တွေ ချမှတ်တဲ့နေရာတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေဟာလည်း စွမ်းရည်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ယဉ် ကျေးမှုအစဉ်အလာတွေကို အာခံပြသနိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူမကို နီပေါနိုင်ငံတန်ဆင် (Tansen) မြူနီစီပယ်နယ်မြေမှာ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှာ မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ သူမရဲ့ အကိုဖြစ်သူ ရီရှီခက်ရှ် ရှား ( Rishikesh Shah)ဟာလည်း နီပေါနိုင်ငံရေးသမားတဦးဖြစ်ပါတယ်။ သူမဟာ အရွယ်ရောက်လာတဲ့နောက်ပို င်းမှာ အဲဒီအချိန်တုန်းက နီပေါတော်ဝ င်မိသားစုဝင်တဦးဖြစ်သူ မင်းရှုမ်ရှာ ဂျေဘီရာနာ(Meen Shumsher J.B. Rana)ဆိုတဲ့ စစ်ဗိုလ်တဦးနဲ့လက်ထက်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ထရိဘူဝမ်တက္ကသိုလ် ( Tribhuvan University)မှာ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ် မဟာတန်းကို သင်ယူခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှာ နီပေါကွန်ကရက်ပါတီကဦးဆောင်ပြီး ဒီမိုကရေစီတောင်းဆိုမှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။  ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပိုသွားဖို့နဲ့ဘုရင်စန စ်ကို ကန့်သတ်ဖို့အတွက် နီပေါဘုရင်နဲ့ ကွန်ကရက်ပါတီကြားမှာ သဘောတူညီချက်တချို့ရလာပြီး နီပေါနိုင်ငံရဲ့အ ပြောင်းအလဲအချိုးအကွေ့ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှာ ရာနာဟာ အမျိုးသမီးစေတနာဝန်ထမ်းအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။ သူမကို အမျိုးသားလွှတ်တော် (National Assembly)မှာ ဒုဥက္ကဌအ ဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ၁၉၅၉ ခုနှစ်ထိ သူမဟာ အကြံပေးအတိုင်ပင် ခံလွှတ်တော်(Advisory Assembly) မှာ တာဝန်ဆက်ထမ်းခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှာ နီပေါနိုင်ငံရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ်တရပ်ကို ရေးဆွဲအတည်ပြုကြပြီးဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပ ဒေသစ်အရ နီပေါမှာ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စနစ်(Bicameral Parliament)ကို ကျင့်သုံးလာပါတယ်။  အဲဒီလွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှာ လူထုရွေး ကောက်တင်မြောက်ထားတဲ့အမတ်တွေနဲ့ဖွဲ့စည်းထားတဲ့လွှတ်တော်(House of Representatives)ဖြစ်ပြီးခန့်အပ်ခံရတဲ့အမတ်တွေနဲ့ဖွဲ့စည်းထားတဲ့အထက်လွှ တ်တော်မဟာဆဘာ( Maha Sabha (Senate))ဖြစ်ပါတယ်။  ရာနာကို ဘုရင် မဟင်ဒရာက မဟာဆဘာမှာ အဖွဲ့ဝင်အမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပါတယ်။ House of Representativesထဲမှာတော့ အမျိုးသမီးတဦးဖြစ်သူ ဒွာရီက ဒေဗီ သာကုရာနီ(Dwarika Devi Thakurani ) က ရွေးကောက်ခံအမတ် ဖြစ်လာပြီး ရာနာနဲ့ ခေတ်ပြိုင်အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေး သမားတဦးဖြစ်လာပါတယ်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇူလှိုင်မှာ ရာနာကို မဟာဆာဘာ လွှတ်တော်ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ကြပါတယ်။  နောင်သုံးနှစ်အကြာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာတော့ သူမဟာ ကုလအထွေထွေညီလာ ခံကို နီပေါကိုယ်စားပြုသွားတက်ရပါတယ်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်နဲ့ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှာတော့ သူမဟာ ကုလသမဂ္ဂ အမျိုးသမီးဆိုင်ရာကော်မရှင် (United Nations Commission on the Status of Women)ထဲမှာ ပါဝင်ခဲဲ့ပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်းက အမျိုးသမီးတွေရဲ့အခွင့်အရေးတွေအတွက် အသံတွေထုတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းက ကျား/မ တန်းတူရေးကိစ္စတွေမှာ နီပေါနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုပြီး သူမရဲ့အသံဟာကျယ်လောင်လာခဲ့ပါတယ်။...