​ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ဘာစီလန်ရှိ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ထဲမှာ နစ်မြုပ်သွားတဲ့ MV Trisha Kerstin 3 ကူးတို့သင်္ဘောကို ရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းတွေအဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်၊မနေ့က ရုပ်အလောင်းနှစ်လောင်းကို ထပ်ပြီးရှာတွေ့ခဲ့ပါတယ်။ အဲ​ဒါကြောင့် လက်ရှိမှာ သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ၆၄ ဦးအထိ ရှိလာပြီလို့ ဖိလစ်ပိုင်ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ (PCG) က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ အဲဒီ​ဖိလစ်ပိုင်ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ရဲ့ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ရေငုပ်သမားတွေဟာ ရုပ်အလောင်းတွေကို ဆယ်ယူနိုင်ဖို့အတွက် ရေအောက်ပေ ၁၀၀ ကျော် (မီတာ ၃၀ ခန့်) အနက်အထိ သွားရောက်ရှာဖွေခဲ့တာပါ။ ​အခုအချိန်အထိ အသက်ရှင်လွတ်မြောက်သူ ၂၉၃ ဦး ရှိနေပေမယ့် ပျောက်ဆုံးနေသူ ၁၅ ဦး ကျန်ရှိနေသေးတာကြောင့် ရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းတွေကိုတော့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

​ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာနေကိုယ်စားလှယ် Dr. Thushara Fernando နဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ရှိသူတွေ နေပြည်တော်မှာတွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့သိရပါတယ်။ အဲဒီလို တွေ့ဆုံရာမှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မယ့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြတာပါ။ အဲ​ဒီတွေ့ဆုံမှုအတွင်းမှာတော့ Dr. Thushara Fernando ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ကာလအတွင်း WHO နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့မှု အခြေအနေတွေကိုလည်းဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအပြင်ရှေ့ဆက်ပြီးဆောင်ရွက်သွားမယ့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်တွေကိုပါ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ​WHO ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာနေကိုယ်စားလှယ် Dr. Thushara Fernando ဟာ အခုအခါမှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု သက်တမ်းပြီးဆုံးပြီဖြစ်တာကြောင့် ပြန်လည်ထွက်ခွာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

​အာရက္ခပြည်၊ စစ်တွေခရိုင်အတွင်းမှာ နီပါးဗိုင်းရပ်စ် (Nipah Virus) ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့အတွက် အာရက္ခပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနနဲ့ ပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက အသိပညာပေးလုပ်ငန်းတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ ​ပြီးခဲ့တဲ့ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်တွေခရိုင်အတွင်းက လူစည်ကားရာ လမ်းမတွေ၊ဈေးတွေ၊ ကားဂိတ်တွေနဲ့ လမ်းဆုံလမ်းခွတွေမှာ အသိပညာပေးဗီနိုင်းတွေ ချိတ်ဆွဲတာနဲ့ လက်ကမ်းစာစောင် ဖြန့်ဝေတာတွေကို ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြတာပါ။ ​နီပါးဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရရင် ကနဦးလက္ခဏာတွေအနေနဲ့ ဖျားနာတာ၊ ကြွက်သားနာကျင်တာ၊ ခေါင်းကိုက်တာ၊ အော့အန်တာအပြင် ပြင်းထန်ရင် ဦးနှောက်ယောင်တာနဲ့ တက်တာတွေအထိ ဖြစ်ပွားနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ​ဒါကြောင့်မို့လို့ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ နီပါးဗိုင်းရပ်စ် သံသယဖြစ်ဖွယ် လက္ခဏာတွေ ခံစားရရင် အနီးအနားမှာရှိတဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနတွေကို အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်အကြောင်းကြားကြဖို့နဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို တိတိကျကျ လိုက်နာကြဖို့လည်း တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ထားပါတယ်။ အာရက္ခပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနအနေနဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေ ရောဂါဘယကင်းဝေးစေဖို့အတွက် အခုလို အသိပညာပေးတာတွေကို ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

​ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချောင်ပူရီခရိုင်၊ ဖန်ထောင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဆေးစပ်စက်ရုံတခုမှာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်၊နေ့လည်ပိုင်းက အပြင်းအထန် မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ အရှေ့ပိုင်းဒေသ မီးသတ်စေတနာ့ဝန်ထမ်းအသင်းက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ​အဲဒီ ဆေးစပ်စက်ရုံမှာ နေ့လည် ၃ နာရီ ၁၀ မိနစ်လောက်ကစပြီး မီးတင်လောင်ခဲ့တာဖြစ်ကာ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ချက်ချင်းရောက်ရှိ ငြှိမ်းသတ်ခဲ့ပေမယ့်လည်း စက်ရုံအတွင်းမှာရှိတဲ့ ဆေးနဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေကြောင့် မီးအရှိန်ဟာ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ပြင်းထန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ညနေ ၄ နာရီခွဲအထိ တစ်နာရီခွဲကျော်ကြာတဲ့တိုင် မီးကိုမထိန်းချုပ်နိုင်သေးဘဲ အနက်ရောင် မီးခိုးလုံးကြီးတွေ ကောင်းကင်ယံအထိ တက်နေတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ ​အဲဒါကြောင့် မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ အင်အားဖြည့်တင်းကာ ဝိုင်းဝန်းငြှိမ်းသတ်ခဲ့ကြလို့ ညနေ ၆ နာရီခွဲမှာတော့ မီးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမီးလောင်မှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးသူ မရှိပေမယ့် မီးခိုးမွှန်တာနဲ့ ဒဏ်ရာအနည်းငယ် ရရှိခဲ့တဲ့ အလုပ်သမားနှစ်ဦးကိုတော့ ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ထားရပါတယ်။ ​မီးဟာ စက်ရုံရဲ့ထုတ်လုပ်မှုလိုင်းကနေ စတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဆေးနဲ့ သီနာဂိုဒေါင်တခုလုံး ပြာကျသွားခဲ့ရာ ပဏာမခန့်မှန်းချက်အရ ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးဟာ ဘတ် ၁၀ သန်းကျော် ရှိနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆေးစပ်စက်ရုံဖြစ်တဲ့အတွက် မီးခိုးငွေ့တွေမှာ အဆိပ်သင့်ဓာတုပစ္စည်းတွေ ပါဝင်နိုင်တာကြောင့် အနီးအနားရှိ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ လေအောက်အရပ်မှာ မနေကြဖို့နဲ့ နှာခေါင်းစည်း (Mask) များ တပ်ဆင်ထားကြဖို့ကိုလည်း အသိပေးထားပါတယ်။ ​ကနဦး စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်တွေအရ ဒီမီးလောင်မှုဟာ ဆေးစပ်စက်အတွင်း ဓာတုပစ္စည်းတွေ ပေါက်ကွဲရာကနေတစ်ဆင့် စတင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

​၁ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော် (BNRA) အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါး အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပြည်ထဲရေးနဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ ဗိုလ်နဂါးနဲ့အဖွဲ့ဟာ မုဒိမ်းကျင့်ဖို့ ကြံစည်မှုနဲ့လူသတ်အလောင်းဖျောက်မှု၊ PDF ရဲဘော်တွေကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှု၊ ပကဖ ရဲဘော် ၁၀ ဦးကို နှိပ်စက်မှုနဲ့ အမျိုးသမီးငယ် ၂ ဦးကို သက်ငယ်မုဒိမ်းကျင့်မှုအပါအဝင် အမှုပေါင်း ၇ ခုထက်မနည်း ကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ​ဒီလို ရာဇဝတ်မှုတွေကို ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့က လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့အညီ စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်ဖို့ ကျူးလွန်သူတွေကို လွှဲပြောင်းပေးဖို့ အကြောင်းကြားခဲ့ပေမဲ့ BNRA ဘက်က လွှဲပြောင်းပေးတာ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ​ဒါကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အကူအညီနဲ့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းဖို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှာ BNRA အဖွဲ့ဝင်အချို့က ပြန်လည်ခုခံခဲ့လို့ ပစ်ခတ်မှုတွေဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ BNRA အဖွဲ့ဝင်အချို့ကို လက်နက်တွေနဲ့အတူ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ​လက်ရှိမှာတော့ BNRA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်ဟာ PDF နဲ့ ပကဖ တွေထံကို ချိတ်ဆက်အဖမ်းခံတာ၊ လာရောက်ပူးပေါင်းတာနဲ့ လက်နက်အပ်နှံတာတွေ ပြုလုပ်နေကြပြီလို့လည်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက အသိပေးထားပါတယ်။ ​အဲဒီဗိုလ်နဂါးနဲ့အဖွဲ့ရဲ့ ကျူးလွန်မှုတွေကို အရေးယူဆောင်ရွက်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နောက်ဆက်တွဲထုတ်ပြန်ချက်တွေကိုလည်း လိုအပ်သလို ဆက်လက် ထုတ်ပြန်သွားမယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ​အဲဒီဗိုလ်နဂါးနဲ့ မိသားစုဝင်တွေဟာလက်နက်မျိုးစုံ ၆ လက်၊ ဆက်စပ်ပစ္စည်းတွေနဲ့အတူ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ပုလဲမြို့နယ်နယ်မြေခံလုံခြုံရေးတပ်စခန်းတခုဆီသို့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်၊ညနေ၄နာရီ ၅၀ မိနစ်မှာအလင်းဝင်လာတယ်လို့ စစ်ကော်မရှင်တပ်က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

Border News Agency ထိုင်း၊ ​ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈။ ​ထိုင်း - ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်၊ ပရဲဝိဟဲပြည်နယ်အနီး ရှေ့တန်းမျက်နှာပြင်မှာ ကမ္ဘောဒီးယားစစ်သားတွေက တောမီးကို တမင်ရှို့ခဲ့တာကြောင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းပါ မီးကူးစက်တဲ့ဖြစ်စဉ်တခု ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်က ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ​မီးရှို့မှုစတင်ပြီးနောက် ညနေ ၃ နာရီခွဲခန့်မှာ လေဦးတည်ချက်ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲသွားတာကြောင့် မီးတောက်တွေဟာ ကမ္ဘောဒီးယားဘက်က ကင်းစခန်းနဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်းအထိ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းခဲ့တာပါ။ ​ညနေ ၅ နာရီကျော်မှာလည်း ထပ်မံမီးရှို့ခဲ့ရာ မီးခိုးတွေထိုင်းဘက်ခြမ်းကို လွင့်ပါလာတာကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားစစ်သားတွေက ဝမ်းသာအားရကခုန်ခဲ့ကြတယ်လို့ စစ်ဘက်သတင်းအရ သိရပါတယ်။ ​ထိုင်းစစ်သားတွေကတော့ မိမိတို့ဘက်ခြမ်းက သံဆူးကြိုးတွေဆီ မီးမကူးစက်အောင် မီးတားလမ်းတွေပြုလုပ်ငြှိမ်းသတ်ခဲ့ရသလို နယ်စပ်ရှိအဆောက်အအုံတွေ မီးမလောင်အောင် လူသားချင်းစာနာမှုနဲ့ ကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။ ​အဲဒီဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်း ဆမ်တဲနယ်မြေမှာ နှစ်ဖက်စစ်သားတွေတွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ မီးဘေးကာကွယ်ရေးအတွက် အပြုသဘောဆောင် ညှိနှိုင်းခဲ့ကြပါတယ်။ ​နယ်စပ်ဒေသမှာ အခုလိုတောမီးရှို့မှုတွေကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပြင် အိုးအိမ်၊ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံတွေပါ ထိခိုက်နိုင်တဲ့အတွက် နှစ်ဖက်စစ်တပ်အကြား ဆွေးနွေးမှုတွေပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။