​Border News Agency
မြောက်ဦး၊ဇူလိုင် ၈။

​မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်စစ်အာဏာ သိမ်းပြီးနောက် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခအတွင်း အမျိုးသမီးတွေအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ တိုးသထက်တိုး၊ဆိုးသထက်ဆိုးလာတယ်လို့ နိုင်ငံတကာဥပဒေရေးရာအဖွဲ့ (Legal Action Worldwide – LAW)က၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ဖော်ပြပါတယ်။

​ပြည်သူအပေါ် ခြောက်လှန့်ထိန်းချုပ်ဗျူဟာ

​အဲဒီလိုလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုတွေဟာ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်သာမကဘဲ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေလည်း ကျူးလွန်ကြတယ်လို့ (Legal Action Worldwide – LAW)က ဆိုပါတယ်။

အဲဒီ​လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုကို စစ်ပွဲအတွင်းမှာ ဗျူဟာအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး လူထုကို ခြောက်လှန့်ဖို့၊အပြစ်ပေးဖို့၊လူမှုအဖွဲ့အစည်းမတည်ငြိမ်မှုတွေဖြစ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်တွေဟာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုသဘောသဘာဝထဲမှာပါနေပါတယ်။

​အဲဒီလိုလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုကို ခံရသူတွေဟာ ရေရှည်မှာကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးထိခိုက်မှု(Trauma)တွေကို ဖြစ်ကျန်ခဲ့တယ်လို့လည်း (Legal Action Worldwide – LAW)ဆိုထားပါတယ်။

​အမျိုးသမီးတွေအပေါ် ဝန်ပိုပိမှု

​ပဋိပက္ခတွေဖြစ်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရေးကြီးတာက ပဋိပက္ခဟာ အမျိုးသားတွေကို စစ်မြေပြင်မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်နေချိန်မှာ အမျိုးသမီးတွေလည်း ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးထိခိုက်နာကျင်မှုတွေ အမျိုးသားတွေထက်နှစ်ဆပိုဝန်ပိ ခံစားနေကြရပါတယ်။

​၂၀၂၁ ခုနှစ်စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးချိန်ကစလို့ အမျိုးသမီးတွေဟာ ခင်ပွန်း ဒါမှမဟုတ် ပါတနာတွေဆီမှာ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်ခံရမှုကို ပိုမိုရင်ဆိုင်လာရတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

​အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်မှု၊စီးပွားရေးအခွင့် အလမ်းတွေ မရှိမှုတွေကြောင့် လက်ထပ်ပွဲတွေပျက်သွားတာ၊ရိုးရာအစဉ်အလာသတ်မှတ်ချက်တွေပျက်ပြီးမျက်နှာ ပျက်ခံရတာတွေရှိသလို စီးပွားရေးအခြေအနေဆိုးဝါးမှုက အိမ်တွင်းအကြမ်း ဖက်မှုတွေကိုဆိုးဆိုးဝါးဝါးဖြစ်စေပြီး ဒီသံသရာဟာ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ်တွေကို ပိုရိုက်ခတ်ပါတယ်။

​အဲဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံက နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေဟာ ကိုယ်သွားမယ့် နိုင်ငံရေးလမ်းပြမြေပုံမှာ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ်တွေ အပါအဝင် လူအားလုံးအပေါ် အကာအကွယ်ပေးနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

​အမျိုးသမီးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုကို နိုင်ငံတကာဖွင့်ဆိုချက်

​ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ “အမျိုးသမီးတဦးကို သူမရဲ့ပုဂ္ဂလလူမှုဘဝ ဒါမှမဟုတ် သူမရဲ့ အများဆိုင်ရာလူမှုဘဝရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ချုပ်နှောင်ကန့်သတ်တာ၊အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်တာအပါအဝင် အမျိုးသမီးတဦးကို စိတ်ပိုင်း၊ရုပ်ပိုင်း၊လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်အောင်လုပ်တဲ့ လုပ်ရပ်တိုင်းဟာ အမျိုးသမီးအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်ပါတယ်။

​အဲဒီလုပ်ရပ်တွေကို လုပ်တဲ့အခါမှာလည်း သူမဟာ အမျိုးသမီးဖြစ်နေတဲ့အတွက် သူမကိုလုပ်တဲ့သဘောမျိုး၊အမြင်မျိုးလုပ်ရပ်တိုင်းဟာ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် ကုလသမဂ္ဂသတ်မှတ်တယ်လို့ WHO ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ ဖော်ပြပါတယ်။

​အဲဒီအပြင် WHO က အကြမ်းဖက်မှု ပုံစံတွေကို ထပ်ဖွင့်ဆိုပြထားပါတယ်။

​လက်တွဲဖော်မှ အကြမ်းဖက်မှု (Intimate partner violence – IVP)

​လက်ရှိလက်တွဲဖော်ကပဲဖြစ်ဖြစ်၊လက် တွဲဖော်ဟောင်းကပဲဖြစ်ဖြစ် အမျိုးသမီးတဦးအပေါ်မှာ စိတ်ပိုင်း၊ရုပ်ပိုင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ထိခိုက်နာကျင်အောင် ပြုလုပ်ပြောဆိုတဲ့ လုပ်ရပ်တိုင်းဟာ (IVP) အကြမ်းဖက်မှုထဲမှာ အကျုံးဝင်ပါတယ်။

​လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု

​လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုဆိုတာ ခံရသူနဲ့ ဘယ်လိုပဲ ပတ်သက်သူပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တစိမ်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သိတဲ့သူပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဘယ်နေရာမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဘယ်သူမဆို နိုင်ထက်စီးနင်းပြုလို့ ဒါမှမဟုတ် အကျပ်ကိုင်လို့ လိင်မှုကိစ္စအပေါ် ဦးတည်ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပြုလုပ်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှု၊ လိင်မှုကိစ္စဖြစ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းမှု ဒါမှမဟုတ် တခြားလုပ်ဆောင်မှုမှန်သမျှကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုလို့ ဆိုပါတယ်။

​ဒါမှာ အဓမ္မပြုကျင့်တာ (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အတင်းအဓမ္မပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တခြားနည်းတခုခုနဲ့ အကျပ်ကိုင်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ၊ စအိုအတွင်းသို့ လိင်တံ၊တခြားခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း ဒါမှမဟုတ် ပစ္စည်းတခုခုဖြင့် ထိုးသွင်းမှုကို အဓမ္မပြုကျင့်တာလို့ ဖွင့်ဆိုပါတယ်)၊အဓမ္မပြုကျင့်ရန် ကြိုးပမ်းတာ၊ မလိုလားအပ်ဘဲ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိုင်တွယ်ထိတွေ့တာနဲ့ အခြားခန္ဓာကိုယ်ချင်း မထိတွေ့ဘဲ ပြုလုပ်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှုတွေကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် ကုလသမဂ္ဂက ဖွင့်ဆိုပါတယ်။

​တိတ်ဆိတ်နေရတဲ့နာကျင်သံတွေ

​ပဋိပက္ခဒေသတွေမှာ စစ်တပ်ဟာ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုကို ပြည်သူလူထုအပေါ် ခြောက်လှန့်ထိန်းချုပ်ပြစ်ဒဏ်ခတ်ဗျူဟာအဖြစ်အသုံးပြုလေ့ရှိပါတယ်။

လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ထိန်းချုပ်ဒေသတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုဟာ”အာဏာလုပ်ပိုင်ခွင့်အောက်က ဖိုဝါဒီရမ္မက်မီး”ဖြစ်နေတာပါပဲ။

​လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ၊နိုင်ငံရေးထဲပါဝင်နေတဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရအကြမ်းဖက်မှုတွေဟာ”ပဋိပက္ခနဲ့ဆက်နွှယ်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုတွေ” အဖြစ် သတ်မှတ်လို့ ရပါတယ်။

​ပဋိပက္ခဆက်နွှယ်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ

အကြမ်းဖက်မှုစာတမ်းမှာ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလမှ ၂၀၂၅ မေလထိစာရင်းအရ နိုင်ငံတဝှမ်းပဋိပက္ခနဲ့ဆက်နွှယ်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှု ၉၆၃ မှုရှိတယ်လို့ အမျိုးသမီးများအဖွဲ့ချုပ် (မြန်မာနိုင်ငံ)က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

​ကရင်နီပြည်က အကြမ်းဖက်မှု ၃၆၅ မှုနဲ့ ကျူးလွန်ခံရမှု အများဆုံးဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ ၃၄၉ ခု၊ ရှမ်းပြည်မှာ ၁၀၂ ခု၊တနင်္သာရီတိုင်းမှာ ၂၇ ခုနဲ့ ချင်းပြည်မှာ ၁၉ ခုလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

​”လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေရှိရာ နေရာက အမျိုးသမီးတွေဟာ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့ ကျူးလွန်မှုအပြင် တော်လှန်ရေးနယ်ပယ်က သူတွေကပါ ကျူးလွန်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတွေကိုပါ ထပ်တိုးကြုံတွေ့နေကြရပါတယ်။

​အမှားကို ထောက်ပြပြောဆိုရဲတဲ့ လွတ် လပ်တဲ့သတင်းမီဒီယာ၊အင်တာနက်လက်လှမ်းမီမှုနဲ့ မြေပြင်အခြေအနေကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရဲတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့သတ္တိတွေကြောင့်အမှုတချို့က ပေါ်ထွက်လာပေမယ့်အမျိုးသမီးတွေ၊ပြည်သူ့အသံတွေမထုတ်နိုင်တဲ့လက်နက်ကိုင်ဒေသတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

​သာမန်အမျိုးသမီးတွေသာမက တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးတွေဟာလည်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာထိပါးနှောင့်ယှက်စော်ကားမှုတွေ ကြုံတွေ့နေကြရပါတယ်။

​တော်လှန်ရေးထိခိုက်မှာစိုးတဲ့အတွက်လား

​ကျူးလွန်ခံရသူတွေမှာ တရားမျှတမှုရဖို့အတွက် စစ်ကောင်စီရဲ့ တရားစီရင်ရေးစနစ်ကို အားကိုးမရသလို၊ တော်လှန်ရေးဒေသတွေက ဖြစ်စဉ်တွေမှာလည်း တရားမျှတမှုမရကြဘဲ အားကိုးရာမဲ့ ဖြစ်နေကြပါတယ်။

​တရားမျှတမှုကို တောင်းဆိုလာရင်လည်း တော်လှန်ရေးကို ထိခိုက်မှာ စိုးရပါတယ်။

စစ်တပ်လက်အောက်ကလွတ်ဖို့က အရေးကြီးတယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေအောက်မှာ ဖုံးဖိဖို့ကြိုးစားတာ၊နိုင်သလောက် လက်သိပ်ထိုးဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားတာ၊ မမြင်ဟန် မကြားဟန် ပြုထားချင်ကြတာတွေကြောင့် “ပြုလုပ်ကြသူတွေဟာ အခွင့်ကောင်းရနေပြီး မိမိလုပ်ရပ်အပေါ် အပြစ်ရှိတယ်လို့ မခံယူဘဲ ရှေ့ဆက်တိုးလာတာမျိုး” တွေသာ ရှိနေပါတယ်။

​တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ကျူးလွန်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှုအခင်းတွေကို နစ်နာသူတွေ၊မတရားမှုကို လက်မခံနိုင်သူတွေက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာကြပေမယ့်လည်း ကျူးလွန်ခံရသူကို ပြန်ခြိမ်းခြောက်တာ၊အချင်းချင်းဖုံးကွယ်ပေးတာ၊အရေးယူမှုမရှိတာတွေကြောင့် ထုတ်ပြောသံတွေပျောက်ကွယ်သွားရတယ်။

​အဲဒီလိုထုတ်ပြောမှုတွေကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး စစ်တပ်ပြန်ဝါဒဖြန့်တာတွေရှိတာမို့ တော်လှန်ရေးနယ်ပယ်က လူတွေကိုယ်တိုင် ထုတ်ပြောသူတွေဘက် မျှားဦးလှည့်အပြစ်ဆိုတဲ့အတွက် နစ်နာသူတွေမှာ ကျူးလွန်လည်းခံရ၊ အပြစ်လည်းဆိုခံရနဲ့ အကြိမ်ကြိမ် နစ်နာနေကြရပါတယ်။

​ခွဲခြားဆက်ဆံလိုစိတ်နဲ့တာဝန်မခံလိုစိတ်တွေ

​တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ကျူးလွန်တဲ့ လိင်အကြမ်းဖက်မှုကိစ္စတွေမှာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမရှိတာ၊အရေးယူမှုမရှိတာ၊ လူမျိုးရေးဘာသာရေးခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို မတားမြစ်တာ၊ကျူးလွန်သူတွေဆ က်ကင်းလွတ်နေတာအပြင် ပိုဆိုးတာက ကျူးလွန်ခံရသူရဲ့လုံခြုံရေး စိုးရိမ်နေကြရပါတယ်။

​အဲဒီလိုအနေအထားမျိုးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ ယင်းမာပင်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂၀ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အမျိုးသမီးရဲဘော်တစ်ဦးကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်စော်ကားမှုက မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။

​အဲဒီအမှုဟာ ခြောက်လကျော်ကြာလာပေမယ့် ဘာမှတာဝန်ယူမှု၊တာဝန်ခံမှုမရှိလို့ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ် အပါအဝင် အင်အားစု ၁၇၂ ခုက ကြေညာချက်ထုတ် တောင်းဆိုလာခါမှ နည်းနည်းလှုပ်ရှားလာတာပါ။

​ရခိုင်အမျိုးသမီးတွေ ဘယ်လိုရင်ဆိုင်နေရသလဲ

​ရခိုင်ဒေသရဲ့ လူမှုရေး၊စီးပွားရေးအခြေအနေဟာ အကျပ်အတည်းရောက်နေပါတယ်။

​ရခိုင်က အမျိုးသမီးတွေရဲ့အသံဟာ အကြောက်တရားနဲ့ထိတ်လန့်မှုတွေအော က်မှာ ပျောက်ကွယ်နေကြဆဲပါ။

​ရခိုင်အပါအဝင်နေရာဒေသစုံမှာ အမျိုးသမီးတွေကို အကြမ်းဖက်မှုတွေရှိနိုင်၊ မရှိနိုင်ကို WHO ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ထုတ်ပြန်ချက်စံနှုန်းတွေနဲ့ တိုင်းတာလို့ရပါတယ်။

​၁။ အမျိုးသမီးတဦးဟာ လက်တွဲဖော်အကြမ်းဖက်မှုနဲ့လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု နှစ်ခုစလုံးကို သူ့ရဲ့ လက်တွဲဖော်ဆီက ခံရနိုင်ပါတယ်။

​ဥပမာ – နှစ်ဦးနှစ်ဖက်မှာ တဦးနဲ့တဦးဟာ ဒီအခြေအနေတွေထဲက တခုခုနဲ့ညီနေရင် အကြမ်းဖက်မှုဟာ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

​က – ပညာရေးအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျတာ။

ခ – ကလေးဘဝတုန်းက နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံခဲ့ရတာ။

ဂ – မိသားစုအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုကို မြင်တွေ့နေရတာ။

ဃ – စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဝေဒနာတွေ ရှိနေတာ။

င – (ကျူးလွန်သူအဖြစ်ဖြစ်၊ခံရသူအဖြစ် အရက်ကို အန္တရာယ်ရှိလောက်အောင် သောက်တာ)။

စ – အမျိုးသမီးအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုဟာ သဘာဝကျသော အရာဟုယူဆပြီး အဲဒီလို အကြမ်းဖက်ရတာက ကိုယ်တရားမျှတနေသယောင် အကြောင်းပြတတ်သော စိတ်နေသဘောထားနဲ့မိမိလုပ်ရန်အခွင့်အာဏာရှိတယ်လို့ ထင်မြင်တာ။

ဆ – အချစ်ရေး/အိမ်ထောင်ရေး ဆက်ဆံရေးတွေမှာ အမျိုးသားများက ထိန်းချုပ်လိုသော အမူအကျင့်ရှိတာ ဒါမှမဟုတ် အာဏာချင်း မညီမျှမှုများလွန်းတာ။

ဇ – အမျိုးသားတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက်တွဲဖော်အများကြီးရှိနေတာ။

​၂။ အမျိုးသမီးတဦးဟာ သူမရဲ့ လူမှုပတ်ဝန်းကျင် ဒါမှမဟုတ် လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးစနစ်တွေထဲမှာ အောက်ပါအချက်တွေရှိနေရင်လည်း အကြမ်းဖက်ခံရမယ့် အန္တရာယ်ထဲမှာ ရှိနေပါတယ်။

​က – အမျိုးသားတွေကို အခွင့်ထူးခံအခွင့်

အာဏာ ပေးထားကာ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ပြီး အမျိုးသမီးတွေကို သိက္ခာချ ဆိုးဝါးတဲ့ ကျား/မ အခြေပြုစံနှုန်းတွေ ထွန်းကားနေတာ။

ခ – ဆင်းရဲမွဲတေမှုနဲ့ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း မြင့်မားနေတာ။

ဂ – အရွယ်မတိုင်မီ အိမ်ထောင်ပြုနှုန်း မြင့်လာတာ။ (ကလေးသူငယ် အိမ်ထောင်ပြုမှု အပါအဝင်)

ဃ – လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ရာဇဝတ်မှုနှုန်း မြင့်မားနေတာ။

င – မူးယစ်ဆေးဝါး၊ အရက်နဲ့ လက်နက်တွေကို အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်တာ။

စ – ပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေး၊ အမွေဆက်ခံခွင့်၊ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်းနဲ့ ကလေးသူငယ်အုပ်ထိန်းခွင့်တို့တွင် အမျိုးသမီးတွေကို ခွဲခြားကန့်သတ်တဲ့ ဥပဒေ၊ အလေ့အကျင့်စနစ်တွေရှိနေတာ။

ဆ – အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတဲ့ ဥပဒေတွေမရှိတာ ဒါမှမဟုတ်တရားဥ ပဒေစိုးမိုးမှုကို အားနည်းအောင် လုပ်ထားတာ။

ဇ – အများပြည်သူဆိုင်ရာ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ၊ ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဌာနဆိုင်ရာတွေ (ဥပမာ- ကျန်းမာရေး၊ တရားမျှတမှုရှာဖွေရေး၊ ဘာသာရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့၊ ပညာရေးစတဲ့ ဌာနတွေ) မှာ ကျား/မ အခြေပြု ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေ ရှိနေတာ။

​ရခိုင်မှာ အထက်ကဖော်ပြထားတဲ့ WHO ရဲ့ စံနှုန်းနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အချက်တချို့ကိုလည်း တွေ့ရမှာပါ။

​ရခိုင်မှာလည်း အမျိုးသမီးတွေဟာ စိတ်ပိုင်း၊ ရုပ်ပိုင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုတွေ ရှိနေမှာပါ။

​ဆင်းရဲကျပ်တည်းမှုဖြစ်လာမယ့် အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်ခံရမှု၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မလုံခြုံမှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်စော်ကားခံရမှု၊ စားဝတ်နေရေးဆိုင်ရာ ပူပန်မှုတွေက ရခိုင်ကအမျိုးသမီးတွေမှာ ရှိနေမှာပါ။

​အိမ်ထောင်ရေးပြိုကွဲမှုအပါအဝင် ဖိုဝါဒီဗဟိုပြုလွန်းတဲ့ လူမှုနိုင်ငံရေးလှိုင်းရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုကိုလည်း ရခိုင်က အမျိုးသမီးတချို့ဟာ ခံစားနေရပါတယ်။

​စွန့်ပစ်ခံရတာ ဒါမှမဟုတ် ကွာရှင်းတာတွေမှာလည်း မြေပြင်ပကတိဖြစ်ရပ်အရ ဥပဒေကပေးထားတဲ့ အကာအ ကွယ်တွေကိုတောင်မှ မျက်ကွယ်ပြုခံနေတာတွေ ရှိပါတယ်။

​ယင်းမာပင်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂၀ က ဖြစ်ရပ်မျိုးတွေဟာ ရခိုင်မှာ အသံထွက်မလာနိုင်ပါဘူး။

​ရခိုင်က အမျိုးသမီးတွေ၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အမျိုးသမီးတွေမှာ မိမိတို့ရဲ့ နစ်နာချက်ကို ထုတ်ဖော်ဖို့တောင်မှ အကြောက်တရားနဲ့ ထပ်ခါထပ်ခါ အပြစ်တင်ခံရမှုတွေကြားမှာ ရုန်းထွက်နိုင်တဲ့ အနေအထားလည်း မရှိပါဘူး။

​တော်လှန်ရေးကာလအတွင်းမှာ တော်လှန်ရေးဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းမှာ စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ ကျူးလွန်သူတွေ လွတ်မြောက်နေတာကို မျက်ကွယ်ပြုနေမယ်ဆိုရင်တော့ အမျိုးသမီး၊မိန်းကလေးငယ်၊ လိင်စိတ်ခံယူမှုမတူကွဲပြားသူတွေနဲ့သက်ကြီးရွယ်အိုစတဲ့ ထိခိုက်လွယ်သူတွေဟာ ဘယ်သူအုပ်ချုပ်တဲ့တိုင်းပြည်မှာ နေရနေရ လိင်အကြမ်းဖက်သူတွေရဲ့ သားကောင်ဖြစ်နေဦးမှာပါ။

​ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) ဂျန်ဒါတန်းတူညီမျှရေးဌာန၊ ဌာနမှူး မူအန်နာက စစ်ရေးကိုသာ ဦးစားပေးပြီး အမျိုးသမီးအရေး၊ ကျား/မ တန်းတူညီမျှရေးနဲ့ တခြားအရေးကိစ္စတွေကို လျစ်လျူရှုထားချိန်မှာ ဦးစားပေးတဲ့အရာဆိုတဲ့ စစ်ရေးက အောင်မြင်ပြီလားဆိုတာ ဆန်းစစ်ဖို့လိုတယ်လို့ ဝေဖန်ထောက်ပြထားပါတယ်။

​အဲဒီလို အကျင့်တွေသာ ရေရှည်ဖြစ်လာရင် တော်လှန်ရေးအောင်မြင်ပြီး စစ်တပ်ကိုဖြုတ်နိုင်ပေမယ့် စစ်တပ်လိုနောက်ထပ်အာဏာရှင်တွေ ထပ်ပေါ်လာမှာဖြစ်သလို အားနည်းတဲ့လူစုထပ်ဖိနှိပ်ခံဖြစ်ဦးမှာလို့ မူအန်နာက ပြောပါတယ်။

​နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ကိုယ်သွားမယ့် နိုင်ငံရေးလမ်းပြမြေပုံမှာ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးသူငယ် အပါအဝင် လူအားလုံးရဲ့ လုံခြုံမှုကို ထည့်သွင်းမစဉ်းစားဘဲ စစ်ရေးကသာ ဦးစားပေးအရာဆိုပြီး တခြားလူမှုတရားမျှတမှုတွေကို မျက်ကွယ်ပြုထားတဲ့အခါ ရခိုင်က အမျိုးသမီးတွေအတွက် စိတ်ဒဏ်ရာတွေ ထပ်ကာထပ်ကာ ရမှာဖြစ်သလို မိမိထိခိုက်နာကျင်မှုကိုလည်း ထုတ်ဖော်နိုင်စွမ်းလည်း ပျောက်ဆုံးနေကြမှာပါပဲ။

​ကိုးကား…

• ​https://legalactionworldwide.org/gender-equality-gbv/women-survivors-lead-the-fight-against-sexual-violence-in-myanmar/
• ​https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women?hl=en-GB#:~:text=harmful%20gender%20norms%20that%20uphold,of%20drugs%2C%20alcohol%20and%20weapons%3BB