Border News Agency
မြောက်ဦး၊ မေ ၂၆။

ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏မြေနှင့်ပဋိပက္ခဆိုင်ရာလမ်းညွှန်ချက်မှတ်စု။

အနှစ်ချုပ်…။

နောင်လာမည့်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း မြေယာဆိုင်ရာပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့်ထိပ်တိုက်တွေ့မှုများသည် ဥတုရာသီပြောင်းလဲခြင်း၊ လူဦးရေတိုးတက်မှု၊စားနပ်ရိက္ခာဆိုင် ရာမလုံလောက်မှု၊နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့်မြို့ပြပိုမိုဖွံ့ဖြိုးလာမှုစသည့်အချက်များဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။

မြေယာ၊လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ၊လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာချိုးဖောက်မှုစသည့် များပြားလာသောအထောက်အထားများက ကုလသမဂ္ဂယန္တရား၏ပိုမိုတာဝန်ယူနိုင်မှုကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့်ကမ္ဘာ့လူဦးရေများမှလိုအပ်နေကြောင်း ဖေါ်ပြနေသည်။

ဤမှတ်စုသည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းစည်းမျဉ်းများ၊၂၀၃၀စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအစီအစဉ်နှင့်ကုလသမဂ္ဂ၏ အတွေအကြုံများကို အခြေခံထားပေသည်။

ထိုသို့အခြေခံထားခြင်းက မြေနှင့်ပဋိပက္ခပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွ က် ကုလသမဂ္ဂ၏ယန္တရားများကို အထောက်အကူဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂအတွက် စည်းမျဉ်းများနှင့် အခြေခံလုပ်ငန်းစဉ်များကို ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်လုံခြုံရေး၊လူ့အခွင့်အရေး၊ဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုသည့်မဏ္ဍိုင်များ၊သတင်းအချက်အလက်များရပိုင်ခွင့်၊ ပူးပေါင်းပါဝင်နိုင်ခွင့်၊ကုလသမဂ္ဂ၏ ယန္တရားအစီီအစဉ်များနှင့်ဆော်သြတိုက်တွန်းမှုများစသည့် အချက်များပေါ်တွင် ခိုင်မာမှုနှင့်မဟာဗျူဟာကျကျချဉ်းကပ်နိုင်ရန် ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သ ည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏အခြေခံမူဘောင်ထဲတွင် ပဋိပက္ခများကို လေ့လာဆန်းစစ်မှု၊လုပ်ငန်းစဉ်ရေးဆွဲခြင်းနှင့်အချက်အလက်များကောက်ယူမှု၊ကုလ၏ဦးဆောင်မှုကိုအထောက်အပံ့ပေးမှု၊ကုလသမဂ္ဂ၏ လုပ်ငန်းနယ်ပါယ်များဖြစ်သော ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်များကို အထောက်အပံပြုမှု၊ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းမှု၊လူ့အခွင့်အရေး၊ကျားမတန်းတူညီမျှမှု၊ဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးစသည့် အဓိကအချက်များကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် မြေယာပြဿနာများအပေါ်သက်ရောက်နိုင်မှုမည်မျှရှိသည်ကို အလေးအနက်ထားရန် ဖေါ်ပြထားသည်။

ဤလမ်းညွှန်ချက်များတွင် မိတ်ဖက်အဖြစ်ပါဝင်နိုင်ခြင်းကို လမ်းဖွင့်ထားပြီး အဆိုပါလမ်းညွှန်ချက်များအား ပြဿနာများကိုဆန်းစစ်ခြင်း၊ညှိနှိုင်းဆောင် ရွက်ခြင်းနှင့်အစီအမံအစီအစဉ်များရေးဆွဲခြင်းများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဤမှတ်စုတွင် ကနဦးမိတ်ဆက်ခြင်းနှင့် အပိုင်းသုံးပိုင်းပါဝင်ပါသည်။

• အပိုင်း (က)တွင် မြေယာနှင့်ပဋိပက္ခများအပေါ် ကုလသမဂ္ဂမှစေ့စပ်ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရာတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော လမ်းညွှန်ချက်များကို ဖေါ်ပြထားပေသည်။
• အပိုင်း(ခ)တွင် မဏ္ဍိုင်ကြီးသုံးရပ်ကို ကျော်လွှားရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းလက်ရှိအသုံးပြုနေသော လုပ်ငန်းစဉ်မူဘောင်ဖြစ်ပေသည်။
• အပိိုင်း(ဂ)တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ယန္တရားလည်ပတ်မှုကို ဖေါ်ပြထားပေသည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏အတွေ့အကြုံဆိုရာတွင်..

• ၁။ကုလသမဂ္ဂ၏ယန္တရားများမှ မြေ ယာနှင့်ပဋိပက္ခများအပေါ် ကျယ်ပြန့်စွာ စစ်တမ်းကောက်ယူထားမှုများ၊တွေ့ရှိချက်များနှင့်အနှစ်ချုပ်အတည်ပြုချက်များ။
• ၂။UN- Habitat (၂၀၂၆)မြေယာနှင့် ပဋိပက္ခများ။
• ၃။ကုလသမဂ္ဂ၏ကျယ်ပြန့်သောစေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုစွမ်းရည်ကို ဦးတည်၍ ပြဿ နာ၏နယ်ပါယ်၊လေ့လာမှုအနှစ်ချုပ်နှင့်အဓိကတွေ့ရှိချက်များ၊အတည်ပြုချက်များ ပါဝင်ပေသည်။
• အပိုင်း(က)လက်ရှိအသုံးပြုနေသော လမ်းညွှန်ချက်များ…။
• ၁။မြေယာနှင့်ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အကူအညီပေးရာတွင် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများကို အခြေခံခြင်း။
• ၂။ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်လုံခြုံရေး၊လူ့အခွင့် အရေး၊ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုသည့်မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်အားခိုင်မာစေခြင်း။
• ၃။နေရာဒေသပုံစံအချိန်အခါနှင့်အံဝင်ဆီလျှော်သော မဟာဗျူဟာမြောက်ဖြစ်စေမည့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု ဖြစ်စေခြင်း။
• ၄။မြေယာသည် နိုင်ငံ၏ပြည်သူလူထုဆိုင်ရာကနဦး ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်ခြင်းနှင့် မြေယာဆိုင်ရာကိစ္စရပ်သည် နိုင်ငံတခုအတွက် ပြည်သူလူထု၏အချုပ်အခြာ အာဏာဆိုင်ရာကိစ္စရပ်ဖြစ်သည်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း။
• ၅။လူ့အခွင့်အရေးကို ကျားကန်ထောက်ပံ့ပေးခြင်းနှင့်ကျားမတန်းတူညီမျှမှု ကို လက်ခံချဉ်းကပ်ခြင်း။
• ၆။ကုလသမဂ္ဂ၊ကုလသမဂ္ဂမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများနှင့်နိုင်ငံပြည်သူ လူထုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း လူပုဂ္ဂိုလ်များကြားတွင် ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်မှုနှင့်မိတ်ဖ က်ပြု ဆောင်ရွက်မှုကို ထောက်ပံပေးခြင်း။

အပိုင်း(ခ)ကုလသမဂ္ဂ၏လုပ်ငန်းစဉ်မူဘောင်…။

• ၁။ပဋိပက္ခများဖြေရှင်းရာတွင် မြေနှင့်ပတ်သက်သောပြဿနာများသည် အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း။
• ၂။မြေနှင့်ပတ်သက်သောပြဿနာများနှင့်ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရာတွင်အတွေ့အကြုံရှိသော ကုလသမဂ္ဂ၏ပါဝင်ဦးဆောင်မှုကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း။
• ၃။မြေနှင့်သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များကို အဖွဲ့အစည်းများ၏အရေးပါသော အချက်အလက်များစုဆောင်းမှုနှင့်လု ပ်ငန်းစဉ်များရေးဆွဲရာတွင် တည့်သွင်းဆောင်ရွက်ခြင်း။
• ၄။မြေနှင့်ပတ်သက်သောကိစ္စရပ်များကို ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ယန္တရားအချင်းချင်းကြားတွင်ပူးပေါင်း၍အစီအစဉ်ချ မှတ်ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာငွေဆိုင်ရာရေးဆွဲခြင်း။
• ၅။နိုင်ငံအဆင့် မြေနှင့်ပတ်သက်သော ကိစ္စရပ်များကို ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း။
• ၆။မြေနှင့်သက်ဆိုင်သော ပဋိပက္ခကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်ရန် ကျယ်ပြန့်သော ယန္တရားများကို တည်ဆောက်ခြင်း။
• ၇။ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သောနယ်မြေများနှင့်အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊အစုအဖွဲ့များ၏မိတ်ဖက်ဆောင်ရွ က်မှုကိုလမ်းဖွင့်ပေးခြင်း။
• ၈။မြေနှင့်သက်ဆိုင်သော ပြဿနာကိစ္စရပ်များအားဖြေရှင်းနိုင်သောလုပ်ငန်းစဉ်များ လက်တွေ့အသုံးဝင်ရန်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်ဆောင်ရွက်ခြင်း။

ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။