မောင်တူရေးသည်။

လူထု၏ထောက်ပြပြောဆိုတောင်းဆိုခွင့်

နိုင်ငံရေးသည်ကိုယ့်နှင့်မဆိုင်ဟူသောအမြင်အားကောင်းသည့်လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတရပ်အတွက်“ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတရပ်လိုအပ်ချက်”ကိုလည်း ကိုယ်နှင့်မဆိုင်ဟုသာ မြင်ကြမည်ဖြစ်ပေသည်။

နိုင်ငံရေးနှင့်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိစ္စအား ကိုယ်နှင့်မဆိုင်ဟုထင်မြင်နေမှုသည် မိမိတို့၏စားဝတ်နေရေးဘဝဖြစ်စဉ်ကောင်းမွန်မှုအား ကိုယ်နှင့်မဆိုင်ဟု ထင်မြင်နေသောသဘောမျိုးသက်ရော က်ပေသည်။

မိမိ၏နေ့စဉ်ဘဝစားဝတ်နေရေးသည် နိုင်ငံရေး၊ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်သက်ဆိုင်သည်ကို လီဗီးယားသန်ဆောင်းပါး နှင့် နိုင်ငံတော်ဆောင်းပါး တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးပြီဖြစ်သည်။

Popular Sovereignty မှကင်းကွာခြင်း

မိမိတို့လူ့ဘောင်တရပ်သည် အဘယ်ကြောင့် နိုင်ငံရေးအား မိမိတို့၏စားဝတ်နေရေးဘဝဖြစ်စဉ်နှင့်မသက်ဆိုင်ဟု ထင်မှတ်စေသောအမြင်အောက်တွင် ပိတ်မိနေခဲ့သနည်း။

ထိုသို့ပိတ်မိနေသောအကြောင်းတရားများထဲတွင် “မိမိတို့၏အခွင့်အရေးနှင့်တာဝန်”ကို နားမလည်မှုသည်လည်းပါဝင်ပေသည်။

အခွင့်အရေးနှင့်တာဝန်ကို နားမလည်မှုသည် အချုပ်အခြာအာဏာသဘောကိုနားမလည်မှုလည်းဖြစ်ပေသည်။အချုပ်အခြာအာဏာသဘောကိုနားမလည်သော ပြည်သူလူထုသည် ကိုယ့်ဖာသာကိုယ်အချုပ်အခြာအာဏာ၏အရှင်သခင်ဖြစ်မှန်းမသိသောပြည်သူလူထုသာ ပြန်ဖြစ်လာပေသည်။

သဘောတရားဖော်ပြချက်နှင့်အကောင်အထည်ဖော်မှု

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများ၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများတွင် “ပြည်သူလူထုအားတန်းတူညီမျှမှု၊လွတ်လပ်မှု၊ငြိမ်းချမ်းမှု၊တရားမျှတမှု၊ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေး”ကို အာမခံချက်များပေးထားကြပေသည်။

ထိုအာမခံချက်များကိုအခြေခံသဘောတရားစံနှုန်း၊တန်ဖိုးအဖြစ်ဖော်ပြကြပေသည်။

သို့သော်သဘောတရားစံနှုန်း၊တန်ဖိုးအဖြစ် မည်မျှဖော်ပြစေကာမူနိုင်ငံတိုင်း အဆိုပါသဘောတရားများကိုလက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ကျင့်သုံးနိုင်ကြသည်တော့မဟုတ်ပေ။

လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ကျင့်သုံးနိုင်သောနိုင်ငံများက ၎င်းတို့ကျင့်သုံးနိုင်သလောက်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးပြီး မကျင့်သုံးနိုင်သောနိုင်ငံများတွင်ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်နေကြပေသည်။

စံနှုန်း၊တန်ဖိုးများကို အကောင်အထည်ဖော်ပြမှု

မိမိတို့၏လူ့ဘောင်တွင်စံနှုန်း၊တန်းဖိုးများကို အကောင်အထည်ဖော်ပြမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြ၊ဆိုကြလျှင်အင်မတန်မှအန္တရာယ်များလှသော ငြင်းချက် တခုကရှိပေ၏။

ထို “ငြင်းချက်”မှာ ”မိမိတို့အခြေအနေနှင့်ကိုက်ညီသောလျော်ညီသောပုံစံ”ဟူသော စကားလုံးဖြစ်ပေသည်။

ဤ “ငြင်းချက်” စကားလုံး၏အန္တရာယ်မှာ စံနှုန်းများ၏ပကတိတန်ဖိုးကိုမျက်ကွယ်ပြုသွားနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်ပေသည်။ဥပမာ- လူတဦးသည် သူ၏သိန်းရာတန်ပတ္တမြားတလုံးအားလက်ဝတ်ရတ နာတခုလုပ်ရန် ပန်းထိမ်ဆိုင်ကို သွားသည်ဆိုပါစို့။သရဖူ၊လည်ဆွဲ၊ခါးပတ်၊ခြေချင်းစသဖြင့် သူ့အတွက်အဆင်ပြေရာ၊ကိုက်ညီရာတခုကို သူလုပ်ပေလိမ့်မည်။

“သရဖူကိုလုပ်သည်ဖြစ်စေ။ခြေချင်းကို လုပ်သည်ဖြစ်စေ” ထိုလက်ဝတ်တန်ဆာတွင် တပ်ထားသောပတ္တမြား၏မူလတန်ဖိုးအရည်အသွေးမှာ နဂိုထက်နှိမ့်ကျသွားမည်မဟုတ်ပေ။

ဆိုလိုချက်မှာ သရဖူ၊လည်ဆွဲစသည်တို့သည် အသွင်ပုံစံများဖြစ်သည်။အသွင်ပုံစံများကတခုနှင့်တခု ပြောင်းလဲသော်လည်း “ပတ္တမြား၏မူလတန်ဖိုးအရည်အသွေး”မှာ ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲစံနှုန်း၊တန်ဖိုးတခုသာရှိသည်။

တရားမျှတမှု၊တန်းတူညီမျှမှု၊ဒီမိုကရေ

စီဆိုသည့်တန်ဖိုးများကို ပြင်သစ်ကလည်း ပြင်သစ်ပုံစံ ဖြင့်ကျင့်သုံးသည်။ဂျပန်ကလည်း ဂျပန်ပုံစံဖြင့်ကျင့်သုံးသည်။ပြင်သစ်သည်လည်းကောင်း၊ဂျပန်သည်လည်းကောင်း ၎င်းတို့နှင့်ကိုက်ညီသည့်အသွင်ပုံစံဖြင့် ကျင့်သုံးသော်လည်း “တရားမျှတမှု၊တန်းတူညီမျှမှု၊ဒီမိုကေရစီ”စသည့်စံနှုန်းများ၏မူလတန်ဖိုးအရည်အသွေးသည် နှိမ့်ကျမသွား၊အပြောင်းအလဲမရှိပေ။

စံနှုန်း၊တန်ဖိုးများကို အကောင်အထည်ဖော်ပြရန်အတွက် လိုအပ်ချက်များမှာ “နိုင်ငံရေးစိတ်စေတနာ” ရှိရန်ပင်ဖြစ်ပေသည်။

နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတရပ်သည်(Popular Sovereignty၊ပြည်သူသာလျှင်အချုပ်အခြာအာဏာ၏အရှင်သခင်ဖြစ်သည်)ဟူသော စံနှုန်းတန်ဖိုးမှ မည်မျှကင်းကွာလာသနည်းဆိုသည်ကို အော က်ပါအချက်များဖြင့် တိုင်းတာနိုင်ပေသည်။

• ၁။ အထက်အဆင့်အမိန့်ပေးညွှန်ကြားသူက တရားမျှတမှု၊တန်းတူညီမျှမှု၊ဒီမိုကရေစီစသည့် စံနှုန်းတန်ဖိုးများကိုဖော်ပြရန်ပျက်ကွက်နေခြင်း။
• ၂။ ထိုစံနှုန်း၊တန်ဖိုးများနှင့်ပတ်သက်၍ပြည်သူကို ကတိပြုရန် ပျက်ကွက်ခြင်း။မူဝါဒအရတမင်ချန်လှပ်ထားခြင်း။
• ၃။ ထိုစံနှုန်း၊တန်ဖိုးများကို အောက်ခြေအဆင့်မှလိုက်နာရန် အားထုတ်မှုကင်းမဲ့ခြင်း။
• ၄။ အောက်ခြေအဆင့်မှလိုက်နာရန်ကင်းမဲ့နေမှုကို ဖုံးဖိထားခြင်း။ကာကွယ်ခြင်း။
• ၅။ စံနှုန်း၊တန်ဖိုးများကို အခြေခံသည့်အမိန့်ညွှန်ကြားမှုထက် အထက်ဖား/အောက်ဖိ အမူအကျင့်များအားကောင်းလာခြင်း။
• ၆။ စံနှုန်း၊တန်ဖိုးများနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်သူ၊လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊မီဒီယာများဘက်မှပြန်လည်ထိန်းကျောင်းမှုကိုပိတ်ပင်ထားလိုခြင်း။

ထိုနည်းအတူ ပြည်သူလူထုသည်(Popular Sovereignty၊ပြည်သူသာလျှင်အချုပ်အခြာအာဏာ၏အရှင်သခင်ဖြစ်သည်)ဟူသော စံနှုန်းတန်ဖိုးမှမည်မျှကင်းကွာလာသနည်းဆိုသည်ကို အောက်ပါအချက်များဖြင့်တိုင်းတာနိုင်ပေသည်။

• ၁။ တရားမျှတမှု၊တန်းတူညီမျှမှု၊ဒီမိုကရေစီစသည့်စံနှုန်းတန်ဖိုးများကိုနားမလည်ခြင်း။မသိခြင်း။
• ၂။ တရားမျှတမှု၊တန်းတူညီမျှမှု၊ဒီမိုကရေစီစသည့်စံနှုန်းတန်ဖိုးများကို တည်ဆောက်ရန်ပျက်ကွက်ခြင်း။မကျင့်သုံးခြင်း။
• ၃။ ထိုစံနှုန်းတန်ဖိုးများချိုးဖောက်သောအာဏာပိုင်များကို ထောက်ပြဝေဖန်ကန့်ကွက်ရန်ပျက်ကွက်ခြင်း။
• ၄။ ထိုစံနှုန်းတန်ဖိုးများချိုးဖောက်ခံရသောအုပ်စုများကို မျက်ကွယ်ပြုနေခြင်း။
• ၅။ ထိုစံနှုန်းတန်ဖိုးများကို ကာကွယ်ရန်၊တောင်းဆိုရန် ပျက်ကွက်နေခြင်း။

အာရက္ခလူ့ဘောင်အားသုံးသပ်ခြင်း

အာရက္ခလူ့ဘောင်၏အားသာချက်တွင် ပင်ကိုသဘောအရ တန်းတူညီမျှမှု၊တရားမျှတမှုနှင့်ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းတန်ဖိုးများကို လိုလားသောလူထုဆန္ဒရှိပေသည်။

သို့သော် အားနည်းချက်များမှာအာရက္ခလူ့ဘောင်သည် အဆိုပါစံနှုန်းတန်ဖိုးများနှင့်ပတ်သက်၍အုပ်ချုပ်သူများဘက်မှ ကတိကဝတ်ပြုမှုကို မခံစားရသည်မှာ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ရှိနေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

သို့ဖြစ်၍ (Popular Sovereignty)တန်ဖိုးကို မြည်းစမ်းခွင့်မရခဲ့သည့်လူ့ဘောင်ဖြစ်နေပေသည်။

တဖက်တွင် ULA/AA ဘက်မှအားသာချက်မှာ အဆိုပါတန်းတူညီမျှမှု၊ တရားမျှတမှုနှင့်ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေးများအားတည်ဆောက်ရန် အခြေခံစိတ်နေစိတ်ထားရှိကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ထားမှုများရှိပေသည်။

သို့သော်အကောင်အထည်ဖော်မှုအပိုင်းတွင် အထူးသဖြင့်အောက်ခြေအဆင့်မှ ကျင့်သုံးရန်အပိုင်းတွင် အားနည်းချက်များရှိနေသည်။

Popular Sovereignty တန်ဖိုးကိုဆယ်စုနှစ်များကြာအောင်မြည်းစမ်းခွင့်ပျောက်ဆုံးနေသည့် အာရက္ခလူ့ဘောင်၏လူမျိုးမရွေး၊ဘာသာမရွေး လူမျိုးတိုင်းကို အဆိုပါတန်ဖိုးအား ပြန်လည်မိတ်ဆက်ပေးရမည်မှာ ULA/AA တွင်တာဝန်ရှိပေသည်။

အဆိုပါတန်ဖိုး၊ စံနှုန်းများနှင့်ပတ်သက်၍လူထု၏အသံကိုလမ်းဖွင့်ပေးရန် လိုအပ်ပေသည်။

ULA/AA အောက်ခြေအဆင့်မှအဆိုပါစံနှုန်း၊တန်ဖိုးများကို လိုက်နာရန်ပျက်ကွက်ပါက အာရက္ခလူ့ဘောင်သည်လည်း Popular Sovereignty တန်ဖိုးများနှင့် ကင်းကွာနေမည်ဖြစ်ပေသည်။

အာရက္ခလူ့ဘောင်တရပ်အနေဖြင့်တရားမျှတမှု၊တန်းတူညီမျှမှုနှင့်ဒီမိုကရေစီစံနှုန်း၊တန်ဖိုးများနှင့်ကင်းကွာမှုသည် ULA/AA ၏ State Building လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် ကြီးစွာသောအတားအဆီးဖြစ်ပေသည်။

အဆိုပါအတားအဆီးများကို ကျော်ဖြတ်ရန်အတွက် အားလုံးတွင်တာဝန်ရှိပေသည်။အာရက္ခလူထုအနေဖြင့် Popular Sovereignty တန်ဖိုးများအတွက်ထောက်ပြပြောဆိုတောင်းဆိုရန်တာဝန်ရှိပေသည်။

အာရက္ခတပ်တော်(AA)တပ်မှူးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ၁၁ ကြိမ်မြောက် အာရက္ခတပ်တော်၊တပ်မွေးနေ့မိန့်ခွန်းတွင် ‘‘ခုနောက်ပိုင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တချို့စည်း ကမ်းပေါ့လျော့စွာနေထိုင်ခြင်း၊” ULA အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်ရောက်ရှိလာသောအခွင့်အရေးသမားများက“တော်လှန်ရေးကိုခု တုံးလုပ်အသုံးချရန်ကြိုးစားခြင်းများရှိနေကြောင်း၊မလိုအပ်ပဲဩဇာအာဏာသုံး၍ပြောဆိုမှုများ၊မဆိုင်သောကိစ္စများတွင် ဝင်ပါဆရာခံမှုများကို ကြာသိလာရကြောင်း၊ထိုအပြုအမှုများကို တာဝန်ရှိသောခေါင်းဆောင်များ၊တပ်မှူအဆင့်ဆင့်က ထိန်းသိမ်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ကြောင်း၊နောက်ထိုသို့ထပ်မဖြစ်စေရန် ဆင်ခြင်ထိန်းသိမ်းရန်လိုကြောင်း” အသိပေးပြောဆိုထားသည်။

ထိုမိန့်ခွန်းထဲတွင် အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဝင်အချို့၏ အာဏာအလွှဲသုံးစားပြုလုပ်နေမှုများကိုလည်းဝန်ခံထားပြီး သတိထားဆင်ခြင်ပြုပြင်ကြဖို့လည်း အသိပေးထားသည်ကိုတွေ့ရပေသည်။

“မိမိတို့ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် အမျိုးသားရေးတာဝန်၊တိုင်းပြည်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရာတွင် ကောင်းမွန်သည့်အစဉ်အလာများနှင့်ရက္ခိုင်ပြည်သူများ၏အနာဂတ်ကို ပုံဖော်သွားမည်ဖြစ် ကြောင်း၊ပြည်သူများအပေါ် အာဏာပြဖိနှိပ်ဆက်ဆံခြင်း၊အနိုင်ကျင့်ခြင်း၊လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားများအပေါ် ဘာသာရေး၊ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းများကို လုံးဝခွင့်မလွတ်ကြောင်း၊” လည်း အာရက္ခတပ်တော်(AA)တပ်မှူးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ၁၁ ကြိမ်မြောက်အာရက္ခတပ်တော်၊တပ်မွေးနေ့မိန့်ခွန်းတွင် ပြတ်ပြတ်သားသားသတိပေးထားသည်။

အာရက္ခအဆုံးအဖြတ်စစ်ပွဲတွင် အာရက္ခတပ်တော်သည် အာရက္ခဒေသကမြို့အများစုကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထိနိးချုပ်ထားပြီး အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖြစ်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား များဖော်ဆောင်နေပေသည်။

ထိုကဲ့သို့ တော်လှန်ရေးကာလမပြီးပြတ်ခင်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဖော်ဆောင်နေမှုများသည် အားနည်းချက်၊ လိုအပ်ချက်များစွာရှိနေမည်ကို လူတိုင်းလက်ခံနားလည်းကြပေသည်။

သို့သော်လည်း အာရက္ခတပ်တော်၏တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့အပါအဝင် အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း အာရက္ခပြည်သူလူထုအပေါ်အာဏာပါဝါပြ အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုအချို့ရှိနေသည်ဟု အာရက္ခပြည်သူများကဆိုကြသည်။

ထိုကြောင့် အာရက္ခတပ်တော်(AA) တပ်မှူးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ၁၂ ကြိမ်မြောက်အာရက္ခတပ်တော်၊ တပ်မွေးနေ့မိန့်ခွန်းတွင် “ရဲဘော်များ၏ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်စွန့်လွတ်အနစ် နာခံပေးဆပ်ရမှုများအား မိမိအနေနဲ့အထူးလေးစားဂုဏ်ပြုပါကြောင်း၊ထိုနည်းအတိုင်းပင်ရက္ခိုင်ပြည်သူတရပ်လုံးကလည်းလေးစားဂုဏ်ယူသည်ကို ရဲဘော်များမျက်မြင်ဖြစ်ကြောင်း”၊ ဤကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ အထူးသတိပေးလိုသည်မှာ “မိမိတို့ကသာအဓိက၊အခြားသူများထက်မြင့်မြတ်သာလွန်သည်ဟုဆိုကာ အောက်ခြေလွတ်မာနများနှင့်အတွေးချော်ဖောက်ပြန်လမ်းမမှားသွားရန်သတိပေးလိုကြောင်း”၊ ထိုကဲ့ဖြစ်လာပါက လုံးဝသည်းခံခွင့်လွတ်မည်မဟုတ်ကြောင်း၊ မိမိတို့သည်တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက် အားလုံးကိုစွန့်လွတ်အနစ်နာခံကာ ပြည်သူ့အကျိုးကို ဦးထိပ်ပန်ဆင်ထမ်းရွက်ရန်မမေ့ကြစေလိုကြောင်း” ဟု သတိပေးပြောကြားထားပေသည်။

အာရက္ခတပ်တော်၏ တော်လှန်ရေးအောင်မြင်မှုများကို နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးထိမျှော်မှန်းဖော်ဆောင်နေပါက နိုင်ငံသားများ၏မူလအခွင့်အရေးများကို လေးစားအသိအမှတ်ပြုခွင့်ပြုပေးရမည့်အပြင် ဥပဒေအရအကာအကွယ်ပေးသင့်သည်များကိုလည်း ပေးရမည်ဖြစ်ပေသည်။

သို့မှသာ နိုင်ငံတကာမှအသိအမှတ်ပြုပြီးအေးချမ်းသာယာတည်ငြိမ်ပြီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့်အာရက္ခနိုင်ငံတော်ကို အာရက္ခနိုင်ငံသားများက သစ္စာစောင့်သိပူးပေါင်းပါဝင်တည်ဆောက်ကြမည်ဖြစ်ပေသည်။