Border News Agency
မြောက်ဦး၊ဇွန် ၁။

ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏မြေနှင့်ပဋိပက္ခဆိုင်ရာလမ်းညွှ န်ချက်မှတ်စု။

ခ.၂။မြေယာကဏ္ဍနှင့်ပဋိပက္ခအပေါ် ကုလသမဂ္ဂအကြီးတန်းအရာရှိများ၏ ဦးဆောင်စေ့စပ်ဖြေရှင်းမှု။

တာဝန်ခံမှုကျယ်ပြန့်သောကုလသမဂ္ဂယန္တရားများနှင့်ချိတ်ဆက်ကာမြေယာကဏ္ဍနှင့်ပဋိပက္ခပေါ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ ၏အကြီးတန်းအရာရှိများက စေ့စပ်ညှိ နှိုင်းဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ စေ့စပ်ဆောင်ရွက်နိုင်သောအကြီးတန်းအရာရှိများထဲတွင်အတွင်း ရေးမှူးချုပ်၏အထူးကိုယ်စားလှယ်များ၊အထူးကိုယ်စားလှယ်၏လက် ထောက်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ဌာနေညှိနှိုင်းရေးမှူးများ၊လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာညှိနှိုင်းရေးမှူးများပါဝင်သည်။

ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင်မြေယာကဏ္ဍနှင့်ပဋိပက္ခအပေါ် ကုလသမဂ္ဂ၏မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်ဖြင့်ချဉ်းကပ်ကာဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။

မြေယာကဏ္ဍနှင့်ပဋိပက္ခကိစ္စရပ်များသည် ပဋိပက္ခချုပ်ငြိမ်းရေးအစီအမံများနှင့်အထူးတလည်နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင်လည်းပါဝင်ရမည်ဖြစ် သည်။

ထိုအပြင် ငြိမ်းချမ်းရေးကတိကဝတ်များနှင့်အကောင်အထည်ဖော်မှုတွင်လည်းပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီဆုံးဖြတ်မှုတွင် အရေးပါသောကဏ္ဍတခုအဖြစ်ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။

မြေယာကဏ္ဍနှင့်ပဋိပက္ခများမှာ ဆက် စပ်နေခြင်းကို ရှင်းလင်းစွာအသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ရှင်းလင်းစွာတာဝန်ယူခြင်းများသည် အရေးကြီးလှသည်။

ထိုအချက်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်လုံခြုံရေးကိုစဉ်းစားရာတွင်လည်းကောင်း၊လူ့အခွင့်အရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဦးစားပေးရာတွင်လည်းကောင်း အရေးပါနေသောအချက်ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ လူမှုအသိုင်းအဝန်းကြားထဲမှ မြေယာနှ င့်သက်ဆိုင်သောပဋိပက္ခများကို ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးရာတွင်လည်းကောင်းထို အချက်သည်အရေးကြီးလှသည်။

၎င်းအပြင် ထိုအချက်သည် သဘာဝသယံဇာတများတရားလက်လွတ်ထုတ်ယူမှုနှင့်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကြားတွင်ဆက်စပ်နေမှုကိုချဉ်းကပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ထိုဆက်စပ်မှုကြောင့်ဖြစ်လာသော ရာဇဝတ်မှုများကို တရားဥပဒေကြောင်းအရ ပြန်လည်ချဉ်းကပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အရေးကြီးပေသည်။

မြေယာကဏ္ဍနှင့်ပဋိပက္ခနယ်ပယ်အပေါ်ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များအနေဖြင့်ကုလသမဂ္ဂအကြီးတန်းအရာရှိများကို အကူအညီပေးနိုင်ရန် ကုလသမဂ္ဂ၏ယန္တရားများတွင် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ထားရမည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် ကုလသမဂ္ဂအကြီးတန်းအရာရှိများ၏ငြိမ်းချမ်းရေးဆောင်ရွက်မှုအပေါ်တွင် အထောက်အကူဖြစ်သကဲ့ သို့ ကုလသမဂ္ဂ၏နိုင်ငံအတွင်းလုပ်ငန်းအုပ်စုများ(UN Country Teams- UNCTs)များအတွက်လည်းအထောက်အကူဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။

ခ.၃။လူမှုစီးပွားအရအမှီအခိုပြုနေရ သောမြေယာများနှင့်ပတ်သက်၍အချက်အလက်ကောက်ယူခြင်းနှင့်စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း။

လူမှုစီးပွားအရအမှီအခိုပြုနေရသော မြေယာများနှင့်ပတ်သက်၍ကုလသမဂ္ဂမှစေ့စပ်မှုဖြင့် ရေးဆွဲထားသောပူးတွဲ တာဝန်ယူနိုင်မှုအစီအမံ(Joint Programming)နှင့်အခြေအနေ၏လိုအ ပ်ချက်အလိုက် စီမံကိန်းများရေးဆွဲမှု (Transition planning)များမည်သည့်အချိန်တွင်မဆိုရှိနေသင့်ပေသည်။

လူမှုစီးပွားအရအမှီအခိုပြုနေရသော မြေယာများ(Incorporate Land)အား အချက်အလက်ကောက်ယူခြင်းနှင့်ထိုမြေများအားစီမံဆောင်ရွက်ခြင်းများမှာ အချိန်တိုင်းအရေးပါနေသည်။

အချက်အလက်ကောက်ယူခြင်းနှင့်အစီအမံများရေးဆွဲမှုတွင်ပါဝင်ရမည့်အချက်များတွင် မြေနှင့်ပတ်သက်၍အမျိုးသမီးများအပေါ်ရှူမြင်ထားမှုများအသေးစိတ်ပါဝင်သင့်သည်။

မြေယာပိုင်ဆိုင်မှု၊လက်ရှိထားပိုင်ခွင့်၊ထိန်းသိမ်းစီမံခွင့်၊အမွေဆက်ခံခွင့်၊ကွာရှင်းမှု၊သေဆုံးမှုဖြစ်လာသောအခါ မိသားစုအလိုကျကျင့်သုံးနေသည့်စည်းမျဥ်းများစသည့်အချက်များတွင် အမျိုးသမီးများအား မည်သို့ရှုမြင်သည်ကို သိရှိရန်လိုသည်။

ထို့အတူအရွယ်မရောက်သေးသူလူငယ်များအပေါ် ကလေးဘဝမြေယာအမွှေဆပ်ခံခွင့်ပုံစံများအပေါ် ရှူမြင်မှုများကိုလည်း သိရှိရန်လိုအပ်သည်။

လူငယ်များအတွက် မြေကိုအခြေပြုရသည့်အမျိုးမျိုးသောအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရှင်သန်မှုပုံစံများကိုလည်း မ ည်သို့ရှု့မြင်သည်ကို သိရှိထားရန်လိုအပ်သည်။

ခ.၄။ကုလသမဂ္ဂယန္တရားများ၊ပူးတွဲအ စီအစဉ်များနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များတွင်”မြေယာ”ကိစ္စရပ်အား ထည့်သွင်းခြင်း။

မြေယာနှင့်ပတ်သက်သောသဘော ထားများမှာကုလသမဂ္ဂယန္တရားများ၏ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များအပေါ်လွမ်းခြုံသုံးသပ်မှု(Horizon Scanning)တွင်လ ည်းကောင်း၊နှိုးဆော်အသိပေးမှုများတွင်လည်းကောင်း ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။

ဌာနေလူမျိုးစုများ၊လူနည်းစုများ၊နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသူများ၊ဒုက္ခသည်များ၊ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာရသူများ၊နိုင်ငံမဲ့များ၏အခြေအနေနှင့်ပိုင်နက်နယ်မြေမှနှင်ထုတ်ခံရမှုများ၊အိုး အိမ်လုံလောက်မှုအခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်မှုများစသည့်အချက်များအပေါ်ခြိုငုံသုံးသပ်မှုနှင့်နှိုးဆော်အသိပေးမှုများမှာ ကုလသမဂ္ဂ၏ယန္တရားများတွင် ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ မဟာဗျူဟာများကို ပေါင်းစပ်မှုမူဘော င်(ISF- Integrated Strategic Framework)နှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအထောက်အကူပေးရေးမူဘောင် (UNDAF- UN Development Assistance Framework )များကိုလည်း အသုံးချနိုင်ပေသည်။

ထိုမူဘောင်များသည် နိုင်ငံအဆင့်မြေနှင့်ပဋိပက္ခအား ကိုင်တွယ်ရာတွင် ဟန်ချက်ညီစေရန် အထောက်အကူပေးပေသည်။

ထိုပြင်မြေယာနှင့်ပတ်သက်၍ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန်အစီအမံများရေးဆွဲရခြ င်း၊ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် ဆော်ဩပေးရခြင်းများရှိလာသော အခါတွင်ထိုမူဘောင်များက ကုလသမဂ္ဂ၏မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်အပေါ် အသီးသီးခွဲဝေတာဝန်ယူမှုကိုလည်း သေချာစေနိုင်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏နိုင်ငံအတွင်း လုပ်ငန်းအ ဖွဲ့များ(UNCTs)များနှင့်ကုလသမဂ္ဂငြိမ်းချမ်းရေးဆောင်ရွက်မှု(UN Peace Operations)များကို ထိရောက်သောအ ပံ့အပိုးများဖြစ်စေရန် အစီအမံများကို တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဘုံအချက်များ(GFP-Global Focal Pount For the Rule of Law)နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးဆိုင်ရာအကြံပေးများ(PDAs)က မြေယာကိစ္စများအပေါ် အာရုံစိုက်မှုရှိပေသည်။

ထိုသို့အလေးထားမှုက နိုင်ငံအဆင့်ပဋိ ပက္ခမဖြစ်စေရန်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုကို အထောက်အကူပြုနေမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင်ကုလသမဂ္ဂ၏(GFP)နှင့်(PDAs) များက ပဋိပက္ခအပေါ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ပြီး နိုင်ငံအဆင့်ငြိမ်းချမ်းရေး၊ညှိနှိုင်းမှုများနှင့်ဆွေးနွေးမှုစသည့်ကိစ္စရပ်များအား ပုံဖော်နေသူများကိုလည်း အထောက်အကူပြုနေမည်ဖြစ်သည်။

မြေနှင့်ပဋိပက္ခအပေါ် ချဉ်းကပ်မှုတွင် လူသားချင်းစာနာမှုအုပ်စုများ (Humanitarian Clusters)မှ ဦးတည်ချဉ်းကပ်မှုများကို အထောက်အပံ့ပြုရမည်ဖြစ်သည်။

အကာအကွယ်ပေးမှုများ၊လုံခြုံစေမှုများ၊စောစီးစွာပြန်လည်လူသားချင်းစာနာမှုအုပ်စုများ၏ကုစားမှု(ER-Early Recovery)နှင့်စားနပ်ရိက္ခာအထောက်အပံ့ပေးသောအစုအဖွဲ့များ၏မြေနှင့် ပဋိပက္ခအပေါ်ဦးတည်ချဥ်းကပ်မှုများ သည် အရေးပါနေသည်။

ထိုအုပ်စုများ၏ချဉ်းကပ်မှုများသည် မြေနှင့်ပတ်သက်၍အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊နေရာပြောင်းရွေ့ရမှုများရှေ့ဆက်မဖြစ်ပွားလာစေရန်အကာအ ကွယ်ဖြစ်စေသည်။

နိုင်ငံအဆင့်ညှိနှိုင်းရေးကိစ္စရပ်များတွင်မြေယာနှင့်သက်ဆိုင်သောပညာရှင်များလည်းပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထိုပညာရှင်များပါဝင်မှုရှိပြီး အသင့်အနေအထားတွင်ရှိသော ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့ (Standby Mediation Team)များ၊အတွင်းစည်းမှညှိနှိုင်းရေးလုပ်ငန်း (Insider Mediation Work)များစသည့် ယန္တရားများ၏လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုလည်း ခိုင်မာစေရမည်ဖြစ်သည်။

မြေယာကိစ္စရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ သီးသန့်ဦးတည်ချက်အရပင်ဖြစ်စေ၊သီးသန့်ဦးတည်ချက်အရမဟုတ်သည်ဖြစ်စေကု လသမဂ္ဂ၏ဘဏ္ဍာရေးထောက်ပံမှုမှာ အချိန်နှင့်အမျှလိုအပ်ချက်ရှိနေသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုနှင့်တည် ငြိမ်ရေးအကောင်အထည်ဖော်မှုများတွ င် မြေနှင့်ဆိုင်သောကိစ္စရပ်များအတွက် ဘဏ္ဍာငွေ မည်မျှသုံးစွဲမည်ကို အကဲဖြ တ်မှုအား အထောက်အပံ့ပေးရန်လိုအပ်သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုရံပုံငွေ၊ယုံ ကြည်မှုတည်ဆောက်ရေးအတွက် သုံးစွဲရသောရံပုံငွေကဲ့သို့ဘဏ္ဍာရေးယန္တရားများတွင် ငွေကြေးထည့်ဝင်မှုကို သေချာစေရန်လိုအပ်သည်။ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များအတွက် အထောက်အပံ့များ အချိန်မီရရှိရန်လည်း အရေးကြီးလှပေသည်။

ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။